دوستى بر چند نوع است:
1- دوستى به خاطر خدا؛ همانند علاقه به اولياى دين و برادران ايمانى كه منشأ آن منش دينى فرد و اعتقادات او است نه انگيزه ‏هاى ديگر.
2- دوستى به جهت مال و جمال ويا كشش‏هاى غريزى ديگر.

نوع اول اين دوستى‏ ها عبادت و از بهترين اعمال است؛ چنان كه در احاديث منقول از اهل بيت(ع) آمده است: «هل الدين الا الحبّ؛ آيا دين جز محبت چيز ديگرى است؟» نوع دوم اين دوستى ‏ها چنانچه موجب سد راه خدا گردد و احيانا آدمى را به انحراف بكشاند، خطرناك ترين دام شيطان است كه بايد از آن پرهيز نمود و تنها آن را معبرى براى درك جلال و جمال خداوند قرارداد. ممكن است گلى زيبا انسان را فريفته و مجذوب خويش كند؛ ولى عاقل كسى است كه در وراى زيبايى گل، جمال خالق گل را ببيند و از اين حجاب عبور كرده تا ملكوت را مشاهده نمايد.
در مورد علاقه به دوستان احتمال مى ‏رود كه دو غريزه با يكديگر تداخل كرده است:
1) غريزه زيباپسندى،
2) غريزه جنسى.
در بسيارى از موارد اين دو با يكديگر آميخته و خلط مى ‏شوند.
لازم به ذكر است صرف علاقه و محبت به شخص و يا چيزى امرى ممنوع و كارى حرام نيست؛ ولى لغزشگاهى است كه درصورت مراقبت نكردن ممكن است آدمى را به قعر پرتگاه بيندازد.
گفتنى است دوست و دوستى از نيازهاى فطرى و واقعى هر شخصى است و در زندگى داراى آثار و نتايج فراوانى است؛ ليكن پيش از آن كه عواطف و احساسات درونى ما موجب پيوند ما با ديگران شود، بايد از نيروى عقل و تدبير و هدايت‏هاى ارزشمند پيشوايان دين معيارهاى صحيح را از جهت كيفيت انتخاب دوست و چگونگى معاشرت و دوستى آموخت.
در اين صورت است كه به دو نتيجه ارزشمند نائل خواهيم شد:
1- در گزينش دوستان كسانى را برخواهيم گزيد كه يار و پشتيبان و راهنماى ما در مسير تعالى و تكامل و سعادت باشند.
2- معاشرت ما با دوستان به گونه‏اى خواهد بود كه دوستى ما پايدار و جاودانه باشد و خللى بدان وارد نيايد. بارى آن دوستى كه واقعا انسان محتاج او است خداوند است كه كمال و جمال مطلق است و چه نيكو است كه شما مسير محبت و علاقه خود را درست جهت داده و به سوى خدا معطوف داريد و همواره دل به او سپرده و كانون قلب خود را مالامال از عشق او سازيد. آن‏گاه لذت شيرينى عشق او را بر همه چيز و همه كس ترجيح خواهيد داد. چنان‏كه امام سجاد(ع) مى ‏فرمايد: «من ذالذى ذاق حلاوة محبتك فرام منك بدلا ؛كيست كه شيرينى محبت تو را بچشد و سپس ديگرى را برگزيند». از سوى ديگر هيچ كس را نمى ‏توان براى دوستى با كسى مجبور كرد. بنابراين بايستى اين حق را به ديگرى بدهيد كه خواهان دوستى با شما نباشد.