پایگاه اینترنتی نشر معارف اسلامی

چيزی مقتضای طبيعت انسان است ، وقتی به آن رسيد ، چنانچه تا ابد هم‏

آنجا باشد ، نسبت به چيزی كه مطابق اقتضای طبيعت است نبايد تنفر پيدا

شود . چرا يك چيزی كه مطابق اقتضای طبيعت است ، طبيعت بعد از اينكه‏

به او می‏رسد پس از مدتی حالت انزجار پيدا می‏كند ، يعنی يك امری كه‏

جاذبه دارد ، بعد از رسيدن ، مدتی كه ادامه پيدا می‏كند تدريجا جاذبه‏

تبديل به دافعه می‏شود . اين برخلاف قانون طبيعت است . قانون طبيعت اين‏

 
است كه آنچه نسبت به چيزی جاذبه دارد هميشه جاذبه دارد ، و اگر دافعه‏

دارد هميشه دافعه دارد ، ولی اينكه يك شی‏ء چيزی را جذب كند ، بعد همان‏

چيز مايه دفع شود [ غيرطبيعی به نظر می‏رسد . ] می‏گويند :

 سرش آن فطرت عجيب انسان است . انسان در  عمق فطرت خودش

 لايتناهی را می‏خواهد ، خدا را می‏خواهد و با هر چيزی كه‏ انسان ابتدا

عشق می‏ورزد خيال می‏كند آن معشوق حقيقی خودش را پيدا كرده‏

است . ولی مدتی كه با او سرگرم می‏شود و يك تجربه واقعی روحی روی او

انجام می‏دهد ، خود روح به او می‏گويد : اين او نيست . " اين او نيست "

همان است كه ما بيزاری ، خستگی ، كسالت‏آوری می‏ناميم . وقتی ما می‏بينيم‏

چيزی كه اينهمه آرزويش را داريم به آن می‏رسيم بعد تدريجا خستگی و كسالت

‏
پيدا می‏كنيم و بعد يك وقت می‏بينيم به تنفر كشيد ، اين تجربه‏ای است كه‏

فطرت ما روی آن شی‏ء انجام می‏دهد ، بعد از مدتی او به زبان بی‏زبانی به ما

می‏گويد : بلند شويم برويم ، اين او نيست ، بايد برويم جای ديگر تا خودش‏

را پيدا كنيم .

( 1 ) چون اين توهم در ذهن اشخاص پيدا می‏شود كه حالا ما بهشتها رفتيم ،

بهشت برای انسان يك سال ، دو سال ، ده سال ، صد سال ، هزار سال لذت‏

داشته باشد ، بعد عادی می‏شود ، وقتی عادی شد ديگر خستگی‏آور می‏شود [ و

انسان می‏گويد ] عجب جای ملالت‏آور و خستگی‏آوری است ! قرآن می‏گويد : " ²

لايبغون عنها حولا »" غصه اين را نخوريد ، اگر كسی آنجا بيايد ديگر تحول‏

از آنجا را نمی‏خواهد . در اينجا راز مطلب را بهتر روشن می‏كند ، می‏گويد :

 سر مطلب اين است‏ كه مهماندارش خداست . محال است انسان از

 خدا بيزار شود و غير او را بخواهد . از هر چيزی بيزاری پيدا می‏شود برای

 اينكه انسان می‏خواهد به خدا برسد ، همين‏قدر كه يك ارتباط و اتصالی

به او پيدا كرد ، آن وقت ارزش‏ بهشت برای او اين نيست كه آنجا خوردن

 و پوشيدن و لذت‏جنسی هست ،

 
ارزشش اين است كه سفره كرامت و پذيرايی اوست ، حس می‏كند و تا ابد هم‏

حس می‏كند كه دارد به دست او پذيرايی می‏شود . اين ديگر خستگی‏آور نيست .

" « قد احسن الله له رزقا »" خداست كه برای او رزق و روزی را نيكو گردانيده است .

 اين همان مقام رضوان الهی است كه اگر كسی به مقام رضوان‏

الهی برسد ، به مقامی كه خدا از او راضی باشد و او به مقام رضای پروردگار

برسد ، برای او تنها چيزی كه هدف و مقصد است رضوان پروردگار است ، كه‏

در آيات متعدد قرآن روی اين موضوع تكيه شده است ( « و رضوان من الله‏
اكبر ») .