پایگاه اینترنتی نشر معارف اسلامی

عمل و رفتارش شيرين است ، غذای مطبوع و مفيد برای مردم ديگر است ، و
آن كسی كه كارها و سخنش همه تلخی و سمومات است ، سخنش به هر كس كه‏
برسد مثل يك غذای سمی است كه به افراد برسد ( غذای سمی با افراد چه‏
می‏كند ؟ حرف او وقتی به افراد می‏رسد ، كار يك غذای سمی را می‏كند ) تا
در روح او خباثت نباشد ، تا اخلاقش مسموم و فاسد نباشد ، تا افكار و
عقايدش اين طور نباشد حرفش به اين صورت در نمی‏آيد .
مردی بود ، الان هم هست ، سابقا يعنی در دوره‏های خيلی قبل از ما طلبه‏
بوده ، من چند جلسه‏ای بيشتر او را نديدم ، يكی از اقوامش گفت من اين را
هيچ وقت در خانه‏ام راه نمی‏دهم ( بعد من تجربه كردم ، ديدم همين طور است‏
) برای اينكه بر بچه‏هايم از اين می‏ترسم ( چون قوم و خويش نزديك او بود
) زيرا اين را تجربه كرده‏ام ، او با هر كسی كه روبرو می‏شود كاوش می‏كند
ببيند كه او به چه اعتقاد دارد ، يك تكيه گاه روحی ( يا ) فكری برای او
پيدا می‏كند ، ببيند او به چه اعتقاد دارد ، به چه پايبند است ، همين قدر
كه آن را كشف كرد كوشش می‏كند او را در همان جهت خراب كند . اين ديگر
جنس و طبيعتش اين طور شده ، و خودش يك آدم متزلزل و مرددالذات است‏
، دستش به هيچ جا بند نيست ، هر كسی را كه ببيند به جايی بند است كأنه‏
ناراحت می‏شود و می‏خواهد دستش را از آنجا بكند .
پس اعمال انسان ميوه‏های وجود انسان است ، اخلاق انسان شاخه‏های وجود
انسان است ، عقايد انسان ريشه‏های درخت وجود انسان است و اساسا روح‏
انسان نيست جز يك درخت ، يك درخت پر ريشه و پر شاخه و پر ميوه و پر
برگ ، درختی كه در اين دنيا انسان بايد خودش را پيوند بزند و در اين‏
دنياست كه اين درخت ، درخت طوبی يا
دنياست . در آنجا انسان از تمام آن ميوه‏های درخت وجود خودش كه اعمال‏
خودش است ( بهره‏مند است . تفاوت ديگر اين است كه در آخرت انسان )
با خودش مواجه می‏شود ، واقعا خودش را يك درخت می‏بيند ، درختی كه‏
آنقدر ميوه دارد الی ماشاء الله ، و بعضی افراد ميوه‏هايشان در نهايت‏
درجه شيرين و مطبوع و آن ديگری كه درختش زقوم است ميوه‏هايش آنچنان تلخ‏
كه به تعبير ما از زهر مار تلختر . ولی در عين حال با همه آن تلخی آنچنان‏
گرسنگی وجوعی دارد كه همه آنها را می‏خورد و شكم خودش را پر می‏كند ، چون‏
همانهايی است كه در دنيا خورده . آنچه در آنجا می‏خورد تجسم آن چيزی است‏
كه در دنيا خورده .
پس در عالم آخرت ، ما درختی در بهشت داريم و درختی در جهنم . انسان‏
ممكن است به صورت آن درخت بهشتی دربيايد ، ممكن است به صورت اين‏
درخت جهنمی دربيايد . به عبارت ديگر انسان ممكن است عضوی و شاخه‏ای از
درخت بهشتی باشد و ممكن است عضوی و شاخه‏ای از درخت جهنمی باشد . برای‏
كسی قطعی نكرده‏اند كه تو حتما از آن درختی يا حتما از اين درختی ، نه ،
هر كسی در اين دنيا می‏تواند خودش را عضوی و جزئی و شاخه‏ای از آن درخت‏
بكند و می‏تواند عضوی و جزئی و شاخه‏ای از اين درخت بكند .
در چند جای قرآن نام " زقوم " آمده است كه در دو جا به تعبير "
شجرش الزقوم " است ، يكی در سوره " و الصافات " بود كه خوانديم ،
يكی هم در همين سوره دخان . در سوره " والصافات " خوانديم : " « انها
شجرش تخرج فی اصل الجحيم »" ( 1 ) درختی است كه در اصل و متن جهنم‏
می‏رويد . آنهايی كه اهل به اصطلاح اشاره هستند ، در كلمات خودشان اين طور
بيان كرده‏اند