على (ع) بفرزندش حضرت مجتبى فرمود:

و لا تكن عبد غيرك و قد جعلك اللَّه حرّا.

فرزند عزيز، بنده و برده هيچ كس مباش، خداوند تو را آزاد آفريده است. با اين جمله كوتاه پدر بزرگوارى، مهمترين سرمايه شخصيت را در نهاد فرزند خود ايجاد ميكند و او را با آزادگى و حريّت فكر پرورش ميدهد.

قال علىّ عليه السّلام: من ترك الشّهوات كان حرّا.

على (ع) ميفرمود: آزاد كسى است كه بتواند شهوات ناروا را ترك گويد.

 عن ابى بصير قال سمعت ابا عبد اللَّه عليه السّلام يقول: انّ الحرّ حرّ على جميع احواله، ان نابته نائبة صبر لها، و ان تداكّت عليه المصائب لم تكسره، و ان اسر و قهر او استبدل باليسر عسرا، كما كان يوسف الصّدّيق الامين صلوات اللَّه عليه لم يضرر حرّيّته ان استعبد و قهر و اسر و لم يضرره ظلمة الجبّ و وحشته و ما ناله ان منّ اللَّه عليه فجعل الجبّار العاتى له عبدا بعد اذ كان له مالكا.

  ابى بصير گفت از امام صادق (ع) شنيدم كه فرمود: آزاد مرد، در همه حالات، آزاد است، اگر بمصيبتى دچار شود صبر ميكند، اگر گرفتار هجوم بلا گردد شكست نميخورد، آزاد مرد اگر اسير شود، ستم بيند، آسايشش بسختى مبدّل گردد، باز هم آزاد است، چنان كه بروح آزاد يوسف صدّيق آسيبى نرسيد، با آنكه ببردگى رفت، اسير شد، ستم ديد، همچنين تاريكى زندان، وحشت حبس، و مصائب ديگرى كه دامنگير آن مرد الهى شد، ضررى بشخصيت روحى وى نزد، و سرانجام خداوند بر او منت گذارد، باوج عظمت و اقتدارش رسانيد و فرمانرواى جبار مصر را، كه روزى مالك يوسف صدّيق بود، ببندگى و غلامى وى در آورد!

عن الصّادق عليه السّلام من اصبح مهموما لسوى فكاك رقبته فقد هوّن عليه الجليل و رغب من ربّه في الرّبح الحقير.

امام صادق عليه السّلام فرموده است: كسى كه شب را بصبح آورد و غير از آزادى خود، غصه و اندوهى در دل داشته باشد بداند كه عاليترين هدف انسانى را كوچك و خوار شمرده و بجاى توجه بخداوند، علاقه و ميل خويش را بطرف سود ناچيزى معطوف داشته است.

الحديت-روايات تربيتى، ج‏1، ص: 16